بایگانی

بایگانی نویسنده

صبا دشتیاری 

۱۱ خرداد ۱۳۹۶ بدون دیدگاه

صبا دشتیاری، نماد تلاش،شجاعت و فداکاری سال ۱۹۵۴ در کراچی پاکستان به دنیا آمد. استاد مطالعات اسلامی دانشگاه بلوچستان کویته بود. عمده فعالیت او درباره زبان و فرهنگ بلوچستان بود. شاعری توانا و نویسنده چیره دست همچنین محقق ریزبین با پشتکار مثال زدنی بود. بیش از ۲۴ جلد کتاب ادبی، تاریخی، فرهنگی و فلسفی تالیف کرد. بزرگترین یادگار او تاسیس کتابخانه مرجع «سید ظهورشاه هاشمی» است که بزرگترین کتابخانه ادبیات بلوچی به شمار می آید. 

صبا همه عمر خود را صرف علم و فرهنگ کرد. اول ژوئن ۲۰۱۱ به هنگام بازگشت از دانشگاه در خیابان توسط عده ای ناشناس مورد سوقصد قرار می گیرد. به علت جراحت ناشی از آن در بیمارستان جان به جان آفرین تسلیم کرد. گفته می شود به علت مخالفت آشکار با سیاستهای ارتش پاکستان در سرکوب مردم بلوچ و همچنین شرکت در تظاهرات ضد دولتی و سخنرانی در برخی تجمعات توسط عوامل دولتی ترور شده است. از آثار او می توان به «فلسفه اسلام و یونان»، «گلکار و چکن‌کار»، «بلوچی زبان عاقبت»،« ترانگی بن‌زه» اشاره کرد.

Categories: فارسی Tags:

مرغ و خروس نامه

۱۷ دی ۱۳۹۵ بدون دیدگاه

این دو از همزیست های ما هستند. زندگی تقریبا مسالمت آمیزی با هم دارند. سرکار خانم برای خودش می چرخد، خاکها را مدل طوفان دوار به هوا پرتاب می کند. در اثر طوفان ایشان گودالی در محل زندگی شان حفر می شود. بر اثر گردخاکی که خانم به پا کرده جناب خروس سر از پایش قابل شناسایی نیست. گاه این دو ترک تخاصم می کنند. خروس بیشتر سعی می کند خودش را از جدل برهاند. شیطنت سرکار خانم گاه گل می کند. خروس به او بی محلی می کند. نوک زدن و کندن پرهای دم جناب خروس برای سرکار جنبه تفنن و جنگ افروزی پیدا می کند. آن وقت گردخاکی به پا می شود که بیا و ببین. به هم پریدن چند دقیقه بیشتر طول نمی کشد، سپس هر کس به حالت قهر چاله ای بر روی زمین حفر می کنند

Categories: فارسی Tags:

سیگار 

۷ دی ۱۳۹۵ بدون دیدگاه

دست به کمر رو به جماعت سر به زیر ایستاده بود. چشم چرخان به آنها نگاه می کرد. همهمه ای در میان جمع برخاست. 
– ساکت آقایون ساکت… اینجوری نمیشه که هر روز یکی یکی از جمع ما کم بشه، هیچ نام و نشانی از ما نمونه، بعد فقط تبلیغات منفی درباره ما همه جا باشه، باید مذاکره جدی داشته باشیم، باید جایگاه ما با توجه به خدماتمان باز تعریف بشه

جمعیت ساکت بود. یکی سرش را می خاراند. پیرمردی در جمع دست به کمر خشکش پا به پا شد. 
مرد بر روی میز سرش را گذاشته ،خوابیده بود. شب قبل تا دم دمای صبح بیدار بود. قلم کنار دست نوشته هایش افتاده بود. زیرسیگاری پر بود از ته سیگارهایی که شب قبل کشیده بود. رمان آخرش وقت زیادی گرفته بود. خیلی دلش می خواست این کارش بگیرد تا بتواند زندگی را سروسامانی دهد.

 

همهمه میان جماعت به جنجالی پر سروصدا تبدیل شده بود. فرد جلوی ردیف هنوز نطق آتشینش به پایان نرسیده بود، سعی می کرد آنها را آرام کند
– آقایون ما قربانی هیچ و پوچ می شویم. هیچ کس از ما به نیکی یاد نمی کند. ما باید حق خودمان را از این مردمان بگیریم، باید حقوق ما رعایت بشه
مرد چشمانش را مالید. دست داخل موهایش برد. تنش را کش داد. دستش را به طرف پاکت سیگار دراز کرد، یک نخ از آن بیرون آورد با دست دیگر کبریت را برداشت. آتشی گیراند سیگار را که گوشه لبش گذاشته بود روشن کرد. دود غلیظی از دهان به بیرون داد. 
پیرمرد قوزی به زانوهایش تکیه داده بود. به آخرین حرفهای مرد جوانی فکر می کرد « سیگار باید علیه این نویسندگان شورش کند چون هیچگاه به جایگاه خود نرسیده اند»

 

– بیچاره زبانش سرش را خاکستر کرد
(برای سیگارهای که برای خلق آثار بدیع ادبی جانشان را فدا کردند)

Categories: فارسی Tags:

سرگذشت افسانه ای بلوچ از حلب تا مکران

۱ دی ۱۳۹۵ بدون دیدگاه

در یک روایت بلوچ معتقد است که از نسل «میرحمزه» عموی حضرت علی هستند. روزی میرحمزه در نهر آبی مشغول آبتنی بود. دسته ای از پرییان از آنجا عبور می کردند. یکی از آنها که ظاهرا بزرگ آن جمع بود عاشق مرد خدا میرحمزه می شود. او با میرحمزه ازدواج کرده و حاصل این ازدواج پسری به نام «برلوچ» شد. پسر بزرگ شد و حاکم او را به وزیری خود برگزید. 

سالهای گذشت. بلوچ ایل و طایفه ای بزرگ شدند. بعدها از حلب به سیستان کوچ کردند. مدت زیادی آنجا ساکن بودند سپس به کیچ مکران آمدند. 

دو شاخه بزرگ بلوچ رند و لاشار بودند. این دو سالها با هم درگیر بودند. بلوچ داستان این جنگها را با اشعاری حماسی روایت کرده است.

Categories: فارسی Tags:

جغرافیای بلوچستان

۱ دی ۱۳۹۵ بدون دیدگاه

 قبل از میلاد مسیح این منطقه با اسمهای «بارکان»،«احباش»،«سیوی»،«مکا»،«گدورزیا» شناخته می شد. 

در زمان ساسانیان در چهار ولایت تقسیم شد: کرمان، سیستان، توران و مکران. بیشتر شهرهای توران در محدود سند بودند. مردمان توران کوچ رو و از نژاد آریایی بودند. 

سیستان و کرمان در اکثر ادوار تاریخی تحت حاکمیت خاندانهای ایرانی بودند. 

توران و مکران حکومتهای مختلفی داشته اند. 

—–

منابع 

دشتی البوشهری ۲۰۰۸

Tate G p 1984

کوفی علی ۱۹۶۶

تاریخ افغانستان ج ۱

Categories: فارسی Tags:

انگلیس

۱ دی ۱۳۹۵ بدون دیدگاه

حضور انگلستان در بلوچستان چندین دوره تاریخی دارد و هر کدام عبرتهایی. 

از سال ۱۸۰۹ تا تقریبا ۱۸۴۸ سفرا، سیاحان برای جمع آوری اطلاعات به منطقه گسیل شدند. گفته شده آنها اطلاعات دقیق مناطق از لحاظ جغرافیایی مردمی و حتی به نقلی درباره تعداد مرغ و خروس دهات قصبات جمع می کردند. برخی تحقیقات آنها در Journal of the royal asiatic society منتشر شده است. 

از ۱۸۴۰ تا ۱۸۹۲ برای تجارت وارد نواحی بلوچستان بخصوص سواحل آن شدند. در این زمان بلوچ خود درگیر جنگ های قبایلی بود به این آمد و شدها وقعی نمی نهاد. قبلا تر هم از پنهان کاری های سیاحان چیزی ندانست. 

از ۱۸۹۸ تا ۱۹۱۰ به بهانه تلگراف آمدند. با قبایل درگیری داشتند. باز هم جنگ های قبیله ای را دامن زدند. در این برهه زمانی اتفاق تاریخی مرز کشی گلداسمیت و سندمن به وقوع پیوست. 

از ۱۹۳۳ تا ۱۹۴۸ به بهانه اصلاحات و توسعه وارد کارزار شدند. تا حدودی موفق شدند بیشتر هدفشان حفظ میراث گذشته گلداسمیتی بود. تا هنگام استقلال پاکستان در منطقه حضور داشتند که بعدا حضور رسمی شان پایان یافت.

Categories: فارسی Tags:

مسخ

۱ دی ۱۳۹۵ بدون دیدگاه

دست ها و پاهایش سنگینی عمیقی را احساس می کرد. گویا از اختیار او خارج شده اند. به آسمان نگریست. ستاره ها بالای سرش چشمک می زنند.

شب گذشته را به خاطر آورد. جنگ او با بلاه* سه شبانه روز طول کشید. چه ضربه هایی که به هم زدند. سه روز جنگ طاقت فرسا. بلاه قسم خورده بود همه ی این سرزمین را خشک کند. 

روز آخر بلاه دید که شکست می خورد آخرین حربه را به کار برد. بلوچ را سحر کرد. چند روز بیهوش افتاده بود. از بلاه خبری نبود. به دور دست نگریست چیزی جز کویر و خشکی نمی دید. بلاه کارش را کرده بود. او را مسخ و همه جا خشک کرده بود. الان صدها سال است او با تنی مسخ شده به خشکی دشت می نگرد. 

بلاه: دیو

Categories: فارسی Tags: